0902 916 031
Định mức tiêu hao là lượng nguyên liệu thực tế dùng (gồm hao hụt) để làm ra một đơn vị sản phẩm gia công, và là con số quyết định lượng nguyên liệu được miễn thuế. Khai báo định mức tiêu hao lệch thực tế là lỗi khiến doanh nghiệp gia công bị ấn định và truy thu. Bài viết đưa 6 lưu ý giúp khai báo định mức tiêu hao chính xác, cập nhật Thông tư 121/2025/TT-BTC.
1. Định mức tiêu hao là gì?
Định mức tiêu hao: lượng nguyên liệu, vật tư thực tế tiêu hao (gồm cả hao hụt hợp lý) để sản xuất một đơn vị sản phẩm gia công. Đây là căn cứ để hải quan xác định lượng nguyên liệu miễn thuế được chấp nhận khi quyết toán. Khai báo định mức tiêu hao đúng thực tế giúp doanh nghiệp giữ quyền miễn thuế và tránh bị truy thu.
Định mức này khác với định mức kỹ thuật lý thuyết ở chỗ nó phản ánh cả hao hụt thực tế (cắt gọt, lỗi, bay hơi). Về cách xây và theo dõi định mức tổng thể, xem định mức nguyên liệu gia công: 5 bước xây và theo dõi.
2. Xác định nguyên liệu chính và phụ trước khi khai
Khai báo định mức tiêu hao chính xác bắt đầu từ việc tách đúng nguyên liệu chính và phụ. Nguyên liệu chính cấu thành phần lớn sản phẩm nên định mức tính trực tiếp; nguyên liệu phụ, vật tư tiêu hao ít nhưng vẫn phải khai đủ để tổng nguyên liệu nhập khớp với sản phẩm xuất khẩu khi quyết toán. Gộp nhầm hoặc bỏ sót nguyên liệu phụ là nguyên nhân khiến số liệu lệch.
3. Dùng định mức định kỳ làm cơ sở khai báo
Với sản phẩm sản xuất ổn định, doanh nghiệp nên xác lập định mức tiêu hao định kỳ (theo mã sản phẩm) làm cơ sở khai báo, thay vì tính lại từng lô. Định mức định kỳ phải dựa trên số liệu sản xuất thực tế và được rà soát khi có biến động.
Theo Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC và Thông tư 121/2025/TT-BTC), doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về định mức đã khai; hải quan hậu kiểm đối chiếu với thực tế sản xuất.
4. Theo dõi tiêu hao trong suốt quá trình sản xuất
Định mức khai ban đầu chỉ đúng nếu được theo dõi và đối chiếu liên tục với thực tế. Doanh nghiệp cần ghi nhận lượng nguyên liệu đưa vào sản xuất, sản phẩm hoàn thành và phế liệu, phế phẩm theo từng hợp đồng, để phát hiện sớm chênh lệch. Chênh lệch không giải trình được sẽ bị quy vào diện thiếu thuế khi kiểm tra sau thông quan.
5. Minh bạch hồ sơ khai báo định mức tiêu hao
Mọi con số định mức phải có tài liệu chứng minh: bản vẽ, quy trình kỹ thuật, số liệu hao hụt thực tế, biên bản điều chỉnh. Hồ sơ minh bạch giúp doanh nghiệp bảo vệ số liệu khi hải quan yêu cầu giải trình và là căn cứ lập báo cáo quyết toán.
Khâu quyết toán dựa trên định mức xem tại báo cáo quyết toán gia công: hạn nộp và mức phạt.
Lo định mức tiêu hao khai chưa khớp thực tế? Gửi bảng định mức và số liệu sản xuất để Khai Báo Hải Quan Lê Nguyễn rà soát, đối chiếu và chuẩn hoá trước khi quyết toán, tránh bị ấn định thuế. Trao đổi qua Zalo 0902 916 031.
6. Nhầm lẫn thường gặp khi khai báo định mức tiêu hao
| Nhầm lẫn | Hậu quả |
|---|---|
| Khai định mức tiêu hao cao hơn thực tế | Phần chênh bị coi là nguyên liệu không phục vụ gia công, bị truy thu |
| Bỏ sót nguyên liệu phụ, vật tư | Tổng nhập không khớp sản phẩm xuất, số liệu lệch |
| Không cập nhật khi đổi nguyên liệu/công nghệ | Định mức tiêu hao sai, nghi vấn thiếu thuế |
| Không lưu tài liệu chứng minh hao hụt | Không giải trình được khi hậu kiểm |
Cần hỗ trợ toàn diện, dùng dịch vụ khai báo hải quan trọn gói.
7. Câu hỏi thường gặp
Định mức tiêu hao khác định mức kỹ thuật thế nào?
Định mức kỹ thuật là lượng lý thuyết cấu thành sản phẩm; định mức tiêu hao là lượng thực tế dùng, gồm cả hao hụt trong sản xuất. Hải quan quyết toán theo định mức tiêu hao thực tế.
Khai định mức tiêu hao cao hơn thực tế có sao không?
Có. Phần chênh giữa định mức khai và tiêu hao thực tế bị coi là nguyên liệu không dùng cho gia công và bị truy thu thuế cùng chế tài xử phạt.
Có được dùng một định mức tiêu hao cho nhiều lô không?
Được, nếu sản phẩm ổn định và định mức định kỳ phản ánh đúng thực tế; nhưng phải rà soát, điều chỉnh khi đổi nguyên liệu hoặc công nghệ.
Hải quan kiểm tra định mức tiêu hao khi nào?
Khi quyết toán và khi kiểm tra sau thông quan (trong 5 năm). Doanh nghiệp cần lưu đủ tài liệu chứng minh để giải trình.
Định mức tiêu hao khai ở đâu?
Khai và thông báo với cơ quan hải quan theo hợp đồng gia công, thể hiện trên hồ sơ định mức và báo cáo quyết toán theo Thông tư 121/2025/TT-BTC.
8. Kết luận
Khai báo định mức tiêu hao chính xác là cách bảo vệ quyền miễn thuế và tránh truy thu cho doanh nghiệp gia công. Tách đúng nguyên liệu chính – phụ, dùng định mức định kỳ có cơ sở, theo dõi tiêu hao liên tục và lưu hồ sơ minh bạch là bốn việc cần làm xuyên suốt hợp đồng.
Biên soạn: Đội ngũ Khai Báo Hải Quan Lê Nguyễn — cập nhật 09/2026.