0902 916 031
Chuyển đổi mã số CTH (Change in Tariff Heading) là tiêu chí xuất xứ đòi hỏi nguyên liệu không có xuất xứ phải đổi sang nhóm 4 số HS khác với thành phẩm sau khi sản xuất. Hàng đạt tiêu chí này mới đủ điều kiện xin C/O để hưởng thuế ưu đãi FTA. Quy tắc cụ thể nằm ở phụ lục từng hiệp định, nên cần tra theo mã HS thành phẩm trước khi ký hợp đồng mua nguyên liệu.
Tóm tắt nhanh
- Định nghĩa: chuyển đổi mã số CTH nghĩa là thành phẩm và mọi nguyên liệu không có xuất xứ khác nhau ở 4 chữ số đầu của mã HS.
- Phân biệt: CC đổi ở cấp chương (2 số), CTH đổi ở cấp nhóm (4 số), CTSH đổi ở cấp phân nhóm (6 số).
- Căn cứ: quy tắc cụ thể theo mặt hàng nằm trong phụ lục của từng hiệp định, ví dụ EVFTA theo Thông tư 14/2026/TT-BCT, CPTPP theo Thông tư 03/2019/TT-BCT.
- Rủi ro lớn nhất: phân loại sai mã HS của nguyên liệu hoặc thành phẩm khiến cả bộ hồ sơ xuất xứ bị từ chối.
- Hồ sơ cần giữ: định mức nguyên liệu, hóa đơn đầu vào, bảng mã HS từng nguyên liệu và quy trình sản xuất.
1. Chuyển đổi mã số CTH là gì và áp dụng khi nào?
Chuyển đổi mã số CTH là tiêu chí xuất xứ đạt được khi mã HS 4 số của thành phẩm khác mã HS 4 số của từng nguyên liệu không có xuất xứ dùng để sản xuất ra nó. Tiêu chí này dùng để chứng minh quá trình sản xuất tại nước xuất khẩu đủ làm thay đổi bản chất hàng hóa.
CTH (Change in Tariff Heading, chuyển đổi nhóm thuế) là quy tắc xuất xứ theo đó nguyên liệu không có xuất xứ phải được phân loại ở nhóm HS (4 chữ số đầu) khác với nhóm của thành phẩm. Nhà sản xuất hoặc xuất khẩu dùng quy tắc này để xin C/O ưu đãi theo các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP, RCEP.
Tiêu chí này chỉ xuất hiện khi hàng hóa có sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ nước thứ ba. Hàng thuần túy được nuôi trồng, khai thác hoặc sản xuất hoàn toàn trong nước không cần xét tiêu chí này. Đây là một trong những tiêu chí xuất xứ hàng hóa phổ biến nhất, bên cạnh hàm lượng giá trị khu vực (RVC) và xuất xứ thuần túy (WO).
Ví dụ dễ hình dung: một doanh nghiệp nhập vải dệt thoi (nhóm 5208) về may thành áo sơ mi (nhóm 6205). Mã 4 số đã chuyển từ 5208 sang 6205, nên sản phẩm đáp ứng tiêu chí CTH nếu quy tắc sản phẩm cụ thể của hiệp định ghi CTH. Nếu hiệp định yêu cầu thêm công đoạn như cắt và may hoàn chỉnh trong lãnh thổ, hồ sơ còn phải chứng minh công đoạn đó.
1.1. So sánh CTH với các tiêu chí xuất xứ khác
| Tiêu chí | Nghĩa | Khi nào hay dùng |
|---|---|---|
| WO | Xuất xứ thuần túy, toàn bộ làm ra trong nước | Nông, thủy sản, khoáng sản khai thác trong nước |
| CTH | Đổi mã HS ở cấp nhóm (4 số) | Hàng gia công có nguyên liệu nhập, mã nguyên liệu khác hẳn thành phẩm |
| RVC | Hàm lượng giá trị khu vực tối thiểu (%) | Hàng cơ khí, điện tử, nơi mã HS nguyên liệu và thành phẩm nằm cùng nhóm |
| CTH hoặc RVC | Chọn một trong hai | Hiệp định cho doanh nghiệp quyền chọn tiêu chí có lợi hơn |
| CTH và RVC | Phải đạt cả hai | Mặt hàng nhạy cảm, quy tắc chặt |
2. Phân biệt CC, CTH và CTSH trong quy tắc xuất xứ
Ba ký hiệu này khác nhau ở mức độ thay đổi mã HS yêu cầu. CC yêu cầu đổi chương (2 số đầu), CTH yêu cầu đổi nhóm (4 số đầu), CTSH yêu cầu đổi phân nhóm (6 số đầu). Mức đổi càng sâu thì quy tắc càng dễ đạt: đổi chương kéo theo đổi nhóm và đổi phân nhóm.
| Ký hiệu | Cấp mã HS phải thay đổi | Độ khó | Ví dụ mã |
|---|---|---|---|
| CC (Change in Chapter) | Chương, 2 số đầu | Khó nhất | Từ 52 sang 62 |
| CTH (Change in Tariff Heading) | Nhóm, 4 số đầu | Trung bình | Từ 5208 sang 6205 |
| CTSH (Change in Tariff Subheading) | Phân nhóm, 6 số đầu | Dễ nhất | Từ 6205.20 sang 6205.30 |
Tiêu chí CTH vì vậy nằm ở mức trung gian. Một sản phẩm đạt CC thì tự động đạt CTH và CTSH, nhưng chiều ngược lại không đúng. Sản phẩm chỉ đổi ở phân nhóm 6 số, trong khi quy tắc đòi CTH, sẽ không đạt xuất xứ dù đã có công đoạn gia công thật.
2.1. Tiêu chí lựa chọn khi hiệp định cho nhiều phương án
- Nếu nguyên liệu và thành phẩm khác nhóm HS rõ ràng thì chọn CTH, vì chỉ cần bảng mã HS và định mức, không phải tính giá thành chi tiết.
- Nếu mã HS nguyên liệu và thành phẩm cùng nhóm thì chọn RVC, vì CTH sẽ không đạt dù quy trình sản xuất có giá trị gia tăng cao.
- Nếu hiệp định ghi “CTH và RVC” thì phải chuẩn bị song song cả hai bộ chứng từ, vì thiếu một tiêu chí là không được cấp C/O.
3. Phạm vi áp dụng CTH theo từng hiệp định thương mại
Phạm vi áp dụng CTH khác nhau theo từng hiệp định và từng mặt hàng. Mỗi hiệp định có phụ lục quy tắc cụ thể mặt hàng (PSR) ghi rõ sản phẩm nào dùng CTH, RVC hay tiêu chí khác. Doanh nghiệp không thể dùng một quy tắc chung cho mọi thị trường.
| Hiệp định | Văn bản hướng dẫn tại Việt Nam | Ghi chú |
|---|---|---|
| EVFTA (Việt Nam – EU) | Thông tư 14/2026/TT-BCT ngày 25/3/2026, hiệu lực từ 10/5/2026, thay Thông tư 11/2020/TT-BCT | Có cơ chế nhà xuất khẩu tự chứng nhận xuất xứ; có C/O mẫu EUR.1 |
| CPTPP | Thông tư 03/2019/TT-BCT, hiệu lực từ 08/3/2019 | Quy tắc cụ thể mặt hàng ở phụ lục kèm thông tư |
| RCEP | Thông tư 05/2022/TT-BCT (sửa đổi bởi Thông tư 32/2022/TT-BCT) | Cần đối chiếu lại tình trạng hiệu lực trước khi áp dụng |
| ATIGA (ASEAN) | Thông tư 22/2016/TT-BCT (sửa đổi bởi Thông tư 03/2023/TT-BCT) | C/O Form D, xem bài về Form D |
Nội dung văn bản ở bảng trên đã được tra cứu tháng 10/2026 từ nguồn của Bộ Công Thương và các cơ sở dữ liệu pháp luật; riêng RCEP và ATIGA cần đối chiếu lại số hiệu, hiệu lực trên cổng thông tin chính thức trước khi dẫn trong hồ sơ. Toàn văn Thông tư 14/2026/TT-BCT xem tại luatvietnam.vn, còn Thông tư 03/2019/TT-BCT xem tại trungtamwto.vn.
Một điểm dễ sót: phụ lục quy tắc xuất xứ của mỗi hiệp định xây dựng trên một phiên bản HS nhất định. Khi biểu thuế quốc gia dùng phiên bản HS mới hơn, doanh nghiệp phải chuyển mã sang đúng phiên bản của hiệp định rồi mới đối chiếu CTH. Bỏ qua bước này, kết quả đối chiếu có thể sai dù mã khai trên tờ khai hoàn toàn đúng.
Hồ sơ C/O ưu đãi nói chung được trình bày trong bài giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa: ai cấp và chọn form nào.
4. Quy trình xác định tiêu chí CTH gồm 5 bước
Quy trình xác định tiêu chí CTH gồm 5 bước: chốt mã thành phẩm, lập danh sách nguyên liệu, tra quy tắc, đối chiếu mã, rồi lưu hồ sơ. Làm đúng thứ tự giúp phát hiện sớm sản phẩm không đạt xuất xứ, trước khi nhận đơn hàng hoặc ký hợp đồng.
- Bước 1. Chốt mã HS thành phẩm. Phân loại theo bản chất sản phẩm, tài liệu kỹ thuật và mô tả hàng; ghi là mã dự kiến cho đến khi có xác nhận của cơ quan hải quan nếu hàng phức tạp.
- Bước 2. Lập danh sách nguyên liệu không có xuất xứ. Mỗi nguyên liệu nhập từ nước thứ ba cần có tên, mã HS, nước xuất xứ, trị giá và định mức tiêu hao.
- Bước 3. Tra quy tắc sản phẩm cụ thể. Tìm mã thành phẩm trong phụ lục của hiệp định mà lô hàng muốn hưởng ưu đãi, xem quy tắc ghi CTH, CC, CTSH hay RVC.
- Bước 4. Đối chiếu mã HS. So 4 số đầu của thành phẩm với 4 số đầu từng nguyên liệu không có xuất xứ; chỉ cần một nguyên liệu trùng nhóm với thành phẩm (ngoài ngưỡng cho phép của hiệp định) là phải xét thêm tiêu chí khác.
- Bước 5. Lưu hồ sơ chứng minh. Kết quả đối chiếu, định mức, hóa đơn đầu vào và báo cáo sản xuất phải sẵn sàng cho cả cơ quan cấp C/O lẫn kiểm tra sau thông quan.
Quy trình xác định tiêu chí CTH khó nhất ở bước 4 khi sản phẩm có nhiều nguyên liệu. Với hàng chỉ cần một nguyên liệu cùng nhóm HS với thành phẩm, hiệp định thường có ngưỡng nguyên liệu không đạt chuyển đổi (de minimis) tính theo tỷ lệ trị giá hoặc khối lượng. Ngưỡng này thay đổi theo hiệp định và theo nhóm hàng, nên phải đọc trong chính văn bản hiệp định thay vì dùng con số nhớ từ lô trước.
4.1. Ví dụ minh họa (số liệu giả định)
Một doanh nghiệp sản xuất túi vải xuất khẩu, nguyên liệu gồm vải nhập khẩu từ nước thứ ba, khóa kéo nhập khẩu và chỉ may mua trong nước. Bảng sau chỉ minh họa cách đối chiếu, mã HS ghi là dự kiến.
| Thành phần | Mã HS 4 số (dự kiến) | Xuất xứ | Kết quả đối chiếu với thành phẩm (4202) |
|---|---|---|---|
| Vải bạt cotton | 5209 | Nước thứ ba | Khác nhóm: đạt CTH |
| Khóa kéo | 9607 | Nước thứ ba | Khác nhóm: đạt CTH |
| Chỉ may | 5401 | Việt Nam | Có xuất xứ, không xét |
| Thành phẩm: túi xách vải | 4202 | Việt Nam | Tất cả nguyên liệu không có xuất xứ đều đã đổi nhóm |
Trường hợp trên đạt tiêu chí chuyển đổi mã số CTH nếu quy tắc của mã 4202 trong hiệp định ghi CTH. Nếu quy tắc ghi “CTH và RVC”, doanh nghiệp phải tính thêm hàm lượng giá trị khu vực. Mọi số liệu trong bảng chỉ để minh họa cách làm, không phải kết luận cho một lô hàng thật.
5. Chuyển đổi mã số CTH khi kết hợp RVC và các quy tắc đặc thù
Nhiều mặt hàng yêu cầu CTH đi kèm hoặc song song với RVC, nên doanh nghiệp phải làm hai phép tính độc lập. Phép thứ nhất là đối chiếu mã HS. Phép thứ hai là tính tỷ lệ giá trị khu vực theo công thức trong hiệp định.
Một số quy tắc khác cũng thường đi kèm: công đoạn gia công bắt buộc (ví dụ dệt, nhuộm, cắt, may), nguyên liệu phải có xuất xứ từ chính các bên của hiệp định, hoặc cộng gộp xuất xứ giữa các nước thành viên. Thông tư 14/2026/TT-BCT cho phép cộng gộp trong khuôn khổ EVFTA theo điều kiện của hiệp định, nên một số nguyên liệu từ nước đối tác có thể được tính như có xuất xứ.
Phạm vi áp dụng CTH vì vậy không dừng ở việc đổi mã. Phải kiểm tra cả loại trừ: một số nhóm hàng dùng quy tắc riêng, không chấp nhận CTH chung. Ví dụ đồ dệt may thường có quy tắc theo công đoạn, nên sản phẩm có thể đổi nhóm HS nhưng vẫn không đạt do công đoạn quyết định nằm ngoài lãnh thổ.
Đang cân nhắc đơn hàng có nguyên liệu nhập? Gửi danh sách nguyên liệu kèm mã HS dự kiến và mô tả sản phẩm để Khai Báo Hải Quan Lê Nguyễn đối chiếu tiêu chí CTH, RVC trước khi chốt hợp đồng. Xem thêm dịch vụ làm C/O và dịch vụ khai báo hải quan trọn gói, hoặc nhắn Zalo 0902 916 031.
6. Nhầm lẫn thường gặp khi chuyển đổi mã số CTH
Lỗi trong hồ sơ xuất xứ thường nằm ở bước đối chiếu mã chứ không phải ở quy trình sản xuất. Bảng dưới liệt kê các nhầm lẫn doanh nghiệp hay gặp nhất.
| Nhầm lẫn | Vì sao hay nhầm | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|---|
| Dùng mã HS 6 số hoặc 8 số để xét CTH | Tờ khai ghi 8 số nên lấy luôn | Đối chiếu sai cấp mã, kết luận sai | Chỉ so 4 số đầu khi quy tắc ghi CTH |
| Chỉ xét nguyên liệu chính | Nguyên liệu phụ tỷ trọng nhỏ | Bỏ sót nguyên liệu trùng nhóm HS với thành phẩm | Liệt kê đủ nguyên liệu theo định mức |
| Dùng phiên bản HS khác với hiệp định | Biểu thuế quốc gia cập nhật nhanh hơn | Tra nhầm dòng quy tắc | Chuyển mã sang đúng phiên bản của hiệp định |
| Nghĩ CTH thay thế hoàn toàn chứng từ sản xuất | Tưởng đổi mã là đủ | C/O bị từ chối khi kiểm tra xác minh | Lưu định mức, hóa đơn, báo cáo sản xuất |
| Áp quy tắc của Thông tư 11/2020/TT-BCT cho hồ sơ EVFTA mới | Chưa cập nhật văn bản | Dùng căn cứ đã hết hiệu lực | Đối chiếu Thông tư 14/2026/TT-BCT |
Khi xác định sai mã HS, rủi ro không chỉ nằm ở việc mất ưu đãi thuế. Hồ sơ còn có thể bị truy thu và xử lý theo quy định khai sai mã, xem thêm xử lý vi phạm nếu sai mã HS. Với C/O Form E đối với hàng Trung Quốc, lý do bị từ chối phổ biến được phân tích trong bài C/O Form E bị hải quan từ chối.
6.1. Đánh đổi: tự làm hay thuê đơn vị tư vấn
- Tự làm: tiết kiệm phí, hợp với doanh nghiệp có bộ phận pháp chế hoặc xuất nhập khẩu nắm vững biểu thuế; rủi ro nằm ở sai mã hoặc dùng văn bản đã thay thế.
- Thuê tư vấn: giảm rủi ro sai quy tắc và rút ngắn thời gian, nhưng doanh nghiệp vẫn phải cung cấp định mức và chứng từ sản xuất thật.
- Nếu sản phẩm có từ 5 nguyên liệu nhập khẩu trở lên hoặc đi nhiều thị trường FTA thì nên thuê hoặc nhờ rà soát, vì số phép đối chiếu tăng nhanh theo cả hai chiều.
Chưa chắc mã HS của nguyên liệu? Gửi ảnh, catalogue và thành phần hàng để Khai Báo Hải Quan Lê Nguyễn đối chiếu mã dự kiến, trước khi dùng mã đó cho đối chiếu CTH. Với hàng cần chắc chắn, doanh nghiệp có thể xin xác định trước mã số tại cơ quan hải quan trước khi nhập hoặc xuất.
7. Câu hỏi thường gặp
CTH là viết tắt của gì?
CTH là Change in Tariff Heading, nghĩa là chuyển đổi nhóm thuế. Tiêu chí này đòi hỏi 4 chữ số đầu của mã HS thành phẩm khác với 4 chữ số đầu mã HS của nguyên liệu không có xuất xứ. Xem định nghĩa đầy đủ ở mục 1.
Tiêu chí CTH có bắt buộc cho mọi hàng xuất khẩu không?
Không. Chỉ hàng có nguyên liệu không có xuất xứ và muốn hưởng ưu đãi theo hiệp định mới cần xét. Tiêu chí bắt buộc là CTH, RVC hay tiêu chí khác tùy quy tắc cụ thể mặt hàng trong phụ lục của từng hiệp định.
CTH khác CC và CTSH thế nào?
CC đòi đổi chương (2 số), CTH đổi nhóm (4 số), CTSH đổi phân nhóm (6 số). Đổi càng sâu thì quy tắc càng khó đạt. Bảng so sánh nằm ở mục 2.
Đạt CTH rồi thì có chắc được cấp C/O không?
Không chắc. Hồ sơ còn phải đáp ứng các điều kiện khác như công đoạn gia công tối thiểu, vận chuyển trực tiếp và chứng từ chứng minh quy trình sản xuất. Cơ quan cấp C/O có quyền yêu cầu bổ sung hoặc kiểm tra xác minh.
EVFTA hiện dùng thông tư nào về quy tắc xuất xứ?
Thông tư 14/2026/TT-BCT ngày 25/3/2026 của Bộ Công Thương, hiệu lực từ 10/5/2026, thay thế Thông tư 11/2020/TT-BCT. Hồ sơ phát sinh trước và sau ngày này cần đối chiếu điều khoản chuyển tiếp của thông tư.
Nên nhờ ai kiểm tra tiêu chí CTH trước khi nhận đơn?
Có thể nhờ đơn vị làm C/O hoặc tư vấn hải quan đối chiếu mã HS và quy tắc. Việc cần chuẩn bị là danh sách nguyên liệu, mã HS dự kiến và định mức. Có thể gửi trước danh sách này để được rà soát.
8. Kết luận
Chuyển đổi mã số CTH đạt khi mã HS 4 số của thành phẩm khác mã của mọi nguyên liệu không có xuất xứ, và phải được đối chiếu với quy tắc cụ thể của đúng hiệp định mà lô hàng muốn hưởng. Việc nên làm ngay là lập bảng nguyên liệu kèm mã HS dự kiến cho từng đơn hàng và đối chiếu với văn bản hiện hành, nổi bật là Thông tư 14/2026/TT-BCT với thị trường EU.
Biên soạn: Minh Châu — Chuyên viên khai báo hải quan, 8 năm kinh nghiệm. Cập nhật: 10/2026.