0902 916 031
C/O form AJ là giấy chứng nhận xuất xứ mẫu AJ theo Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN – Nhật Bản (AJCEP), giúp hàng hóa giữa các nước thành viên được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt. Chứng từ này áp dụng cho giao thương giữa Việt Nam, các nước ASEAN và Nhật Bản, cấp theo quy tắc xuất xứ tại Thông tư 37/2022/TT-BCT. Nội dung dưới đây giải thích form AJ áp dụng với nước nào, cách kê khai, hồ sơ đề nghị cấp và các lỗi thường gặp.
Tóm tắt nhanh
- C/O form AJ là chứng nhận xuất xứ theo Hiệp định AJCEP (ASEAN – Nhật Bản), khác với form VJ theo Hiệp định song phương Việt Nam – Nhật Bản (VJEPA).
- Quy tắc xuất xứ áp dụng theo Thông tư 37/2022/TT-BCT (hiệu lực 1/3/2023), thay Quyết định 44/2008/QĐ-BCT; có hai loại: ASEAN-AJ và Japan-AJ.
- Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt AJCEP ban hành kèm Nghị định 120/2022/NĐ-CP (giai đoạn 2022–2028).
- Hồ sơ đề nghị cấp gồm đơn đề nghị, tờ khai, hóa đơn, vận đơn, bảng kê nguyên liệu và chứng từ chứng minh tiêu chí xuất xứ.
- Kiểm tra chứng từ xuất xứ nhập khẩu theo quản lý rủi ro (Thông tư 33/2023/TT-BTC, bổ sung bởi Thông tư 124/2026/TT-BTC).
1. C/O form AJ là gì và áp dụng với nước nào?
C/O form AJ (Certificate of Origin Form AJ – Giấy chứng nhận xuất xứ mẫu AJ): chứng từ chứng nhận hàng hóa có xuất xứ theo Hiệp định AJCEP giữa ASEAN và Nhật Bản, là căn cứ để hàng được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt khi giao thương giữa các nước thành viên.
Form AJ áp dụng cho hàng hóa giao thương giữa Nhật Bản và các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam, theo khuôn khổ đa phương của AJCEP. Nhờ cơ chế cộng gộp xuất xứ nội khối, nguyên liệu có xuất xứ từ nhiều nước thành viên đều được tính vào hàm lượng khu vực, giúp hàng dễ đạt tiêu chí xuất xứ hơn so với hiệp định song phương.
Theo Thông tư 37/2022/TT-BCT, có hai loại giấy chứng nhận: ASEAN-AJ C/O (do nước ASEAN cấp) và Japan-AJ C/O (do Nhật Bản cấp). Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Nhật xin cấp form AJ tại tổ chức có thẩm quyền trong nước, còn khi nhập khẩu thì dùng C/O do phía đối tác cấp để hưởng ưu đãi.
Về phạm vi ưu đãi, AJCEP cam kết xóa bỏ phần lớn dòng thuế theo lộ trình đến năm 2028, với tỷ lệ xóa bỏ thuế nhập khẩu của Việt Nam đạt khoảng 91–92% số dòng thuế. Nhờ vậy, nhiều mặt hàng công nghiệp và nông sản chế biến khi có chứng nhận xuất xứ hợp lệ được hưởng mức thuế thấp hơn đáng kể so với thuế suất thông thường.
Mức giảm cụ thể phụ thuộc từng dòng mã HS và giai đoạn cắt giảm trong Biểu thuế AJCEP, nên doanh nghiệp cần tra đúng dòng hàng trong biểu thuế hiện hành trước khi khai để xác định lợi ích thực tế của mẫu chứng nhận này.
2. Căn cứ pháp lý
Ba nhóm văn bản chi phối việc cấp và hưởng ưu đãi theo form AJ: quy tắc xuất xứ, biểu thuế ưu đãi và quy định kiểm tra chứng từ.
| Văn bản | Nội dung | Tình trạng |
|---|---|---|
| Thông tư 37/2022/TT-BCT (hiệu lực 1/3/2023) | Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong AJCEP, mẫu C/O form AJ; thay Quyết định 44/2008/QĐ-BCT | Còn hiệu lực |
| Nghị định 120/2022/NĐ-CP (30/12/2022) | Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt AJCEP giai đoạn 2022–2028 | Còn hiệu lực; đối chiếu biểu thuế hiện hành khi mở tờ khai |
| Thông tư 33/2023/TT-BTC, bổ sung bởi Thông tư 124/2026/TT-BTC | Xác định, kiểm tra xuất xứ; kiểm tra chứng từ theo quản lý rủi ro | Còn hiệu lực |
Toàn văn Thông tư 37/2022/TT-BCT có thể tra tại Bộ Công Thương và Thư viện pháp luật. Bối cảnh kiểm tra xuất xứ đầu vào xem thêm ở bài quy trình kiểm tra xác định xuất xứ.
3. Phân biệt form AJ và form VJ
Form AJ và form VJ đều dùng cho hàng đi Nhật nhưng theo hai hiệp định khác nhau, nên tiêu chí xuất xứ và mức ưu đãi có thể khác nhau. Bảng dưới đây so sánh hai mẫu.
| Tiêu chí | Form AJ (AJCEP) | Form VJ (VJEPA) |
|---|---|---|
| Hiệp định | Đa phương ASEAN – Nhật Bản | Song phương Việt Nam – Nhật Bản |
| Cộng gộp xuất xứ | Cộng gộp nội khối nhiều nước ASEAN | Chủ yếu trong phạm vi Việt Nam – Nhật Bản |
| Văn bản quy tắc xuất xứ | Thông tư 37/2022/TT-BCT | Thông tư riêng về VJEPA |
| Lựa chọn khi nào | Dùng nguyên liệu từ nhiều nước ASEAN | Hàng đi thẳng Việt Nam – Nhật Bản |
- Nếu doanh nghiệp dùng nguyên liệu cộng gộp từ nhiều nước ASEAN rồi xuất sang Nhật → chọn form AJ vì AJCEP cho phép cộng gộp xuất xứ giữa các nước thành viên
- Nếu hàng đi thẳng tuyến Việt Nam – Nhật Bản và mẫu VJ cho mức ưu đãi tốt hơn cho dòng hàng đó → chọn form VJ vì VJEPA có lộ trình và tiêu chí riêng của hiệp định song phương
4. Hồ sơ đề nghị cấp gồm những gì?
Bộ hồ sơ đề nghị cấp form AJ phải chứng minh hàng đạt tiêu chí xuất xứ AJCEP và nhất quán giữa các chứng từ. Các giấy tờ chính gồm:
| Chứng từ | Ghi chú |
|---|---|
| Đơn đề nghị cấp C/O | Khai trên hệ thống của tổ chức cấp C/O |
| Tờ khai hải quan xuất khẩu | Đã thông quan hoặc theo quy định của tổ chức cấp |
| Hóa đơn thương mại, vận đơn | Trùng khớp thông tin lô hàng |
| Bảng kê nguyên liệu, quy trình sản xuất | Chứng minh tiêu chí WO/RVC/CTC theo AJCEP |
| Chứng từ nguồn gốc nguyên liệu đầu vào | Hóa đơn mua nguyên liệu, C/O nguyên liệu (nếu có) |
5. Cách kê khai đúng chuẩn
Kê khai chính xác các ô trên C/O là điều kiện để chứng từ không bị bác. Thông tin về người xuất khẩu, người nhập khẩu, mô tả hàng, tiêu chí xuất xứ và mã HS phải khớp với bộ chứng từ của lô hàng.
- Mô tả hàng hóa và mã HS: ghi đúng theo tờ khai và biểu thuế, tránh lệch mã dẫn tới áp sai thuế suất.
- Tiêu chí xuất xứ: ghi đúng ký hiệu tiêu chí (WO, RVC, CTC hoặc PSR) mà hàng đáp ứng theo AJCEP.
- Thông tin vận tải: thể hiện tuyến vận chuyển đáp ứng quy tắc vận tải trực tiếp; hóa đơn bên thứ ba phải khai đúng ô tương ứng.
Khi cần chuẩn bị hồ sơ và xin cấp giấy chứng nhận xuất xứ, có thể tham khảo dịch vụ làm giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Mức giảm thuế theo từng mẫu C/O khác nhau; ví dụ với hàng Trung Quốc dùng mẫu E xem bài mức giảm thuế theo C/O form E.
6. Nhầm lẫn thường gặp
Phần lớn trường hợp bị bác form AJ đến từ lỗi khai báo và chứng từ, không phải do hàng không đủ điều kiện. Bảng dưới đây tổng hợp các nhầm lẫn phổ biến.
| Nhầm lẫn | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| Nhầm form AJ với form VJ | Áp sai hiệp định, mất ưu đãi | Xác định đúng hiệp định trước khi xin cấp |
| Ghi sai tiêu chí xuất xứ trên C/O | Chứng từ bị bác | Đối chiếu tiêu chí với quy tắc AJCEP |
| Thông tin C/O lệch hóa đơn, vận đơn, tờ khai | Không được công nhận | Rà soát trùng khớp trước khi nộp |
| Không đáp ứng vận tải trực tiếp | Mất ưu đãi AJCEP | Chuẩn bị chứng từ quá cảnh hợp lệ |
Trong các hồ sơ Khai Báo Hải Quan Lê Nguyễn từng xử lý, lỗi hay gặp nhất là ghi sai ký hiệu tiêu chí xuất xứ hoặc nhầm giữa hai mẫu AJ và VJ, đủ để cơ quan hải quan yêu cầu giải trình và làm chậm thông quan.
Chuẩn bị xin cấp C/O form AJ cho lô hàng đi Nhật? Gửi bộ chứng từ (tờ khai, hóa đơn, bảng kê nguyên liệu) để Khai Báo Hải Quan Lê Nguyễn rà soát tiêu chí xuất xứ và cách kê khai trước khi nộp, hạn chế rủi ro bị bác. Tham khảo dịch vụ khai báo hải quan trọn gói hoặc trao đổi qua Zalo/hotline 0902 916 031.
7. Câu hỏi thường gặp
7.1. C/O form AJ khác gì form VJ?
Form AJ theo Hiệp định đa phương AJCEP (ASEAN – Nhật Bản), còn form VJ theo Hiệp định song phương VJEPA (Việt Nam – Nhật Bản). Form AJ cho phép cộng gộp xuất xứ nhiều nước ASEAN, phù hợp khi nguyên liệu đến từ nhiều nước thành viên.
7.2. Xin cấp form AJ ở đâu?
Tại các tổ chức được Bộ Công Thương ủy quyền cấp C/O (VCCI và các phòng quản lý xuất nhập khẩu khu vực). Doanh nghiệp khai hồ sơ trên hệ thống điện tử của tổ chức cấp.
7.3. Cấp form AJ sau khi hàng đã xuất được không?
Được, C/O có thể được cấp sau (issued retroactively) theo quy định của AJCEP, thường trong thời hạn quy định kể từ ngày xuất khẩu và phải ghi rõ dấu hiệu cấp sau trên chứng từ.
7.4. Căn cứ pháp lý hiện hành của form AJ là gì?
Quy tắc xuất xứ theo Thông tư 37/2022/TT-BCT, biểu thuế ưu đãi theo Nghị định 120/2022/NĐ-CP và quy định kiểm tra xuất xứ theo Thông tư 33/2023/TT-BTC (bổ sung bởi Thông tư 124/2026/TT-BTC).
7.5. Hàng qua nước thứ ba có dùng được form AJ không?
Được, nếu đáp ứng quy tắc vận tải trực tiếp và có chứng từ quá cảnh hợp lệ. Trường hợp hóa đơn do bên thứ ba phát hành phải khai đúng ô thông tin theo hướng dẫn của AJCEP.
8. Kết luận
C/O form AJ là chìa khóa để hàng hóa hưởng ưu đãi thuế theo Hiệp định AJCEP giữa ASEAN và Nhật Bản, với căn cứ chính là Thông tư 37/2022/TT-BCT và Nghị định 120/2022/NĐ-CP. Việc cần làm ngay là xác định đúng hiệp định (AJ hay VJ), ghi đúng tiêu chí xuất xứ và rà soát trùng khớp bộ chứng từ trước khi nộp.
Biên soạn: Minh Châu — Chuyên viên khai báo hải quan, 8 năm kinh nghiệm. Cập nhật: 09/2026.