Tính Trị Giá Tính Thuế FOB với CIF: 3 Lưu Ý Không Được Bỏ Qua

Trị giá hải quan là căn cứ để cơ quan hải quan tính thuế nhập khẩu, VAT và các sắc thuế khác. Hàng nhập khẩu được quy về điều kiện CIF (gồm tiền hàng + cước + bảo hiểm đến cửa khẩu nhập đầu tiên); hàng xuất khẩu tính theo giá FOB tại cửa khẩu xuất. Hiểu sai FOB với CIF dễ bị ấn định thuế hoặc chuyển luồng đỏ. Bài viết hướng dẫn cách tính trị giá tính thuế FOB với CIF theo Thông tư 39/2015/TT-BTC.

1. Trị giá tính thuế là gì? Phân biệt FOB với CIF

Trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên, xác định theo Thông tư 39/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 60/2019/TT-BTC).

Trị giá hải quan là giá trị cơ quan hải quan dùng làm căn cứ tính thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có). Xác định đúng trị giá ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp và tốc độ thông quan, nên đây là một trong những khâu dễ phát sinh tranh chấp nhất khi làm thủ tục hải quan.

Giá trị khai báo gắn với điều kiện giao hàng (Incoterms) hai bên thỏa thuận. Hai điều kiện phổ biến nhất:

FOB (Free On Board – giao hàng lên tàu): người bán chịu chi phí đến khi hàng lên tàu tại cảng xếp; giá chưa gồm cước vận tải quốc tế và bảo hiểm.

CIF (Cost, Insurance and Freight – tiền hàng, bảo hiểm và cước): giá đã gồm tiền hàng, phí bảo hiểm và cước vận tải quốc tế đến cảng dỡ hàng.

Theo Thông tư 39/2015/TT-BTC, hải quan quy đổi mọi điều kiện giao hàng về trị giá CIF để tính thuế nhập khẩu, và về trị giá FOB để tính thuế xuất khẩu. Vì vậy, dù hợp đồng ký theo EXW, FCA, FOB hay DAP, doanh nghiệp vẫn phải cộng hoặc trừ các khoản vận tải, bảo hiểm cho đúng mốc tính. Áp dụng sai dễ bị truy thu, xử phạt hoặc kéo dài thông quan. Khi có tranh chấp về trị giá hoặc mã số, xem cách giải quyết tranh chấp về mã số HS.

2. Cách tính trị giá tính thuế theo FOB và CIF

Chiều xuất khẩu và nhập khẩu dùng cơ sở trị giá khác nhau, nên cách xác định trị giá cũng khác nhau.

Hàng xuất khẩu — cơ sở FOB: trị giá hải quan là giá bán của hàng tính đến cửa khẩu xuất, chưa gồm cước và bảo hiểm quốc tế.

FOB = Giá bán hàng hóa + chi phí đưa hàng ra đến cửa khẩu xuất (nếu có), gồm chi phí nội địa, đóng gói, bốc xếp.

Hàng nhập khẩu — cơ sở CIF: trị giá hải quan quy về điều kiện CIF, gồm cả giá hàng, cước vận tải và bảo hiểm quốc tế đến cửa khẩu nhập đầu tiên.

CIF = Giá hàng (FOB) + Phí vận tải quốc tế + Phí bảo hiểm quốc tế.

Ngoài giá hàng, Thông tư 39/2015/TT-BTC còn quy định các khoản phải cộng vào trị giá (nếu chưa gồm): hoa hồng bán hàng, phí môi giới, chi phí bao bì, phí bản quyền, phí giấy phép liên quan đến hàng nhập. Các khoản này dễ bị bỏ sót khiến trị giá khai thấp hơn thực tế.

Tiêu chí	FOB (xuất khẩu)	CIF (nhập khẩu)
Dùng để tính	Thuế xuất khẩu	Thuế nhập khẩu, VAT
Cước vận tải quốc tế	Không gồm	Gồm
Phí bảo hiểm quốc tế	Không gồm	Gồm
Mốc tính	Cửa khẩu xuất	Cửa khẩu nhập đầu tiên

3. Ví dụ tính trị giá hải quan và thuế nhập khẩu

Ví dụ dưới đây dùng số liệu giả định để minh họa cách quy giá FOB về CIF cho hàng nhập khẩu.

Khoản	Số liệu giả định
Giá hàng (FOB)	10.000 USD
Cước vận tải quốc tế	800 USD
Phí bảo hiểm quốc tế	50 USD
Trị giá hải quan (CIF)	10.850 USD

Với thuế suất nhập khẩu giả định 10%:

• Thuế nhập khẩu = trị giá hải quan (CIF) × thuế suất = 10.850 × 10% = 1.085 USD.
• Thuế GTGT = (trị giá hải quan + thuế nhập khẩu) × thuế suất GTGT = (10.850 + 1.085) × 10% = 1.193,5 USD.

Trị giá hải quan hàng nhập ưu tiên xác định theo phương pháp trị giá giao dịch (giá thực tế đã hoặc sẽ trả). Khi hải quan có đủ căn cứ bác bỏ trị giá giao dịch, trị giá được xác định lần lượt theo sáu phương pháp quy định tại Thông tư 39/2015/TT-BTC: trị giá giao dịch của hàng giống hệt, hàng tương tự, phương pháp khấu trừ, phương pháp tính toán và phương pháp suy luận. Doanh nghiệp vì thế cần chứng từ đầy đủ để giữ được trị giá giao dịch, tránh bị áp giá theo cơ sở dữ liệu.

Trị giá sau khi quy đổi được nhân với tỷ giá tính thuế tại thời điểm đăng ký tờ khai để ra số tiền đồng Việt Nam. Nếu thiếu chứng từ bảo hiểm, hải quan có thể áp mức bảo hiểm theo tỷ lệ quy định; doanh nghiệp cần lưu đủ hợp đồng, vận đơn và chứng từ bảo hiểm để bảo vệ giá khai báo. Khi khai điện tử, nên nắm rõ khác biệt giữa tờ khai điện tử và tờ khai truyền thống.

4. Nhầm lẫn thường gặp khi tính trị giá FOB/CIF

Các lỗi dưới đây thường khiến tờ khai bị chuyển luồng đỏ hoặc bị ấn định lại trị giá hải quan.

Nhầm lẫn	Hậu quả	Cách tránh
Hiểu nhầm FCA thành FOB	Lệch cơ sở trị giá, bị ấn định lại thuế	Đọc đúng điều kiện Incoterms ghi trên hợp đồng
Khai CIF nhưng thiếu chứng từ bảo hiểm	Bị áp mức bảo hiểm mặc định, chi phí thực không được ghi nhận	Lưu đầy đủ chứng từ bảo hiểm thực tế
Khai thiếu cước vận tải quốc tế khi nhập	Trị giá thấp, bị truy thu thuế	Cộng đủ cước đến cửa khẩu nhập đầu tiên
Bỏ sót phí bản quyền, hoa hồng phải cộng	Trị giá khai thấp hơn thực tế	Rà các khoản phải cộng theo Thông tư 39/2015/TT-BTC
Dùng giá CIF để tính thuế xuất khẩu	Sai trị giá, khai thừa thuế	Hàng xuất tính theo FOB

Trong các hồ sơ mà Khai Báo Hải Quan Lê Nguyễn từng xử lý, lỗi hay gặp nhất là hợp đồng ghi CIF nhưng không nộp được chứng từ bảo hiểm, khiến trị giá bị điều chỉnh theo mức mặc định.

5. Tiêu chí xác định đúng điều kiện giao hàng và trị giá

Chọn cách xác định trị giá theo đúng chiều giao dịch và điều kiện giao hàng:

• Nếu doanh nghiệp đang nhập khẩu và hợp đồng ghi giá FOB → nên quy đổi về CIF vì phải cộng thêm cước và bảo hiểm quốc tế mới đúng trị giá hải quan hàng nhập.
• Nếu doanh nghiệp đang xuất khẩu và hợp đồng ghi giá CIF → nên tách về FOB vì thuế xuất khẩu chỉ tính trên giá tại cửa khẩu xuất, không gồm cước và bảo hiểm.
• Nếu hợp đồng ký theo EXW hoặc FCA → nên cộng đủ chi phí đến mốc tính tương ứng vì các điều kiện này chưa gồm nhiều khoản so với FOB/CIF.

6. Câu hỏi thường gặp về trị giá tính thuế FOB CIF

Hàng nhập khẩu tính thuế theo FOB hay CIF?

Theo CIF. Trị giá hải quan hàng nhập khẩu được quy về điều kiện CIF, gồm giá hàng cộng cước vận tải và bảo hiểm quốc tế đến cửa khẩu nhập đầu tiên.

Hàng xuất khẩu tính thuế theo giá nào?

Theo FOB — giá bán tính đến cửa khẩu xuất, không gồm cước và bảo hiểm quốc tế. Nếu hợp đồng ghi CIF phải tách phần cước, bảo hiểm ra.

Không có chứng từ bảo hiểm thì tính trị giá thế nào?

Hải quan áp mức phí bảo hiểm theo tỷ lệ quy định khi doanh nghiệp không xuất trình được chứng từ bảo hiểm thực tế; vì vậy nên lưu đủ hợp đồng bảo hiểm để được ghi nhận chi phí đúng.

Những khoản nào phải cộng vào trị giá hàng nhập?

Ngoài giá hàng, phải cộng cước, bảo hiểm quốc tế và các khoản như hoa hồng, phí môi giới, bao bì, phí bản quyền, phí giấy phép nếu chưa tính trong giá, theo Thông tư 39/2015/TT-BTC.

Văn bản nào quy định trị giá hiện hành?

Thông tư 39/2015/TT-BTC, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 60/2019/TT-BTC (hiệu lực 15/10/2019), cùng Luật Hải quan 2014 và Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13.

Khai sai trị giá bị xử lý thế nào?

Doanh nghiệp có thể bị ấn định thuế, truy thu và xử phạt vi phạm hành chính; tờ khai thường bị chuyển luồng đỏ để kiểm tra chi tiết chứng từ.

7. Kết luận

Trị giá tính thuế là căn cứ quyết định số thuế phải nộp, nên phải quy về CIF khi nhập và về FOB khi xuất theo Thông tư 39/2015/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 60/2019/TT-BTC). Lưu đủ hợp đồng, vận đơn, chứng từ bảo hiểm và đọc đúng điều kiện Incoterms là cách chắc chắn nhất để tránh bị ấn định thuế.

Biên soạn: Đội ngũ nghiệp vụ Khai Báo Hải Quan Lê Nguyễn — Cập nhật: 06/10/2026.