Xử lý phế liệu, phế phẩm và nguyên liệu dư thừa cần tuân thủ đúng quy định hải quan để tránh vi phạm, đảm bảo minh bạch trong hợp đồng gia công.
Xử lý phế liệu và quản lý nguyên liệu dư thừa là khâu quan trọng trong hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu. Việc tuân thủ quy định xử lý phế phẩm và thủ tục hải quan không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn tránh rủi ro về pháp lý, đặc biệt trong bối cảnh quản lý chặt chẽ.
1. Phế liệu, phế phẩm, nguyên liệu dư thừa là gì?
1.1. Khái niệm theo quy định pháp luật
Theo Thông tư 38/2015/TT-BTC, phế liệu, phế phẩm là phần nguyên liệu, vật tư bị loại bỏ hoặc không đạt yêu cầu trong quá trình sản xuất. Trong khi đó, nguyên liệu dư thừa là lượng nguyên liệu nhập khẩu theo hợp đồng gia công nhưng chưa sử dụng hết sau khi hoàn thành sản xuất.
Các loại hàng này đều thuộc diện quản lý hải quan, phải được thống kê, báo cáo và xử lý đúng quy định, nhằm đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động xuất nhập khẩu.
1.2. Phân loại theo mục đích xử lý
Tùy theo tình trạng, doanh nghiệp có thể xử lý phế liệu và nguyên liệu dư thừa theo các hình thức sau:
- Tái sử dụng cho hợp đồng gia công mới.
- Bán, tặng, tiêu hủy tại Việt Nam.
- Xuất khẩu hoặc tái xuất cho bên đặt gia công.
Mỗi hình thức sẽ có quy trình khai báo và thủ tục xử lý phế liệu khác nhau, do cơ quan hải quan giám sát chặt chẽ.

2. Quy định xử lý phế liệu, phế phẩm, nguyên liệu dư thừa
2.1. Cơ sở pháp lý về xử lý phế liệu
Theo Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi tại Thông tư 39/2018/TT-BTC), việc xử lý phế liệu, phế phẩm, nguyên liệu dư thừa trong hợp đồng gia công phải được thực hiện theo đúng trình tự, đồng thời báo cáo hải quan nơi quản lý hợp đồng.
Doanh nghiệp chỉ được xử lý hàng khi có:
- Hợp đồng gia công còn hiệu lực hoặc đã thanh lý.
- Báo cáo quyết toán nhập – xuất – tồn nguyên liệu.
- Văn bản thông báo hình thức xử lý phế liệu gửi Chi cục Hải quan.
2.2. Các hình thức xử lý phế liệu, phế phẩm
Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong các phương án sau:
- Bán nội địa: Doanh nghiệp được bán phế liệu, phế phẩm tại Việt Nam nếu thực hiện đầy đủ thủ tục hải quan, nộp thuế nhập khẩu và VAT theo quy định.
- Tiêu hủy: Phải có kế hoạch tiêu hủy, được cơ quan hải quan chấp thuận, giám sát toàn bộ quá trình tiêu hủy.
- Xuất trả cho bên đặt gia công: Trong trường hợp hàng được bên nước ngoài yêu cầu trả lại, doanh nghiệp cần đăng ký tờ khai tái xuất.
- Tái sử dụng: Được phép dùng lại cho hợp đồng gia công khác nếu có sự đồng ý của bên đặt gia công và khai báo bổ sung với hải quan.
2.3. Quản lý nguyên liệu, vật tư dư thừa sau khi kết thúc hợp đồng
Sau khi hoàn thành hợp đồng, doanh nghiệp phải thanh khoản toàn bộ nguyên liệu, vật tư và sản phẩm theo đúng quy định.
Nguyên liệu dư thừa không được tự ý tiêu thụ trong nước. Các lựa chọn hợp pháp gồm:
- Tái xuất cho bên đặt gia công.
- Chuyển sang hợp đồng gia công mới.
- Bán nội địa (nếu có giấy phép).
Nếu doanh nghiệp tự ý tiêu thụ, sẽ bị xử phạt theo Nghị định 128/2020/NĐ-CP, có thể bị truy thu thuế và đình chỉ hoạt động gia công.
3. Thủ tục xử lý phế liệu, phế phẩm và nguyên liệu dư thừa
3.1. Hồ sơ cần chuẩn bị
Để tiến hành thủ tục xử lý phế liệu, doanh nghiệp cần chuẩn bị:
- Văn bản đề nghị xử lý phế liệu/phế phẩm gửi Chi cục Hải quan quản lý hợp đồng.
- Bảng kê chi tiết phế liệu, phế phẩm hoặc nguyên liệu dư thừa.
- Báo cáo quyết toán nguyên liệu – vật tư – sản phẩm gia công.
- Giấy phép xử lý môi trường (nếu tiêu hủy).
Trường hợp doanh nghiệp bán nội địa, cần nộp tờ khai nhập khẩu tại chỗ, hóa đơn bán hàng và chứng từ nộp thuế.
3.2. Trình tự thực hiện xử lý phế liệu và phế phẩm
Theo hướng dẫn của Tổng cục Hải quan, doanh nghiệp thực hiện theo 3 bước:
- Thông báo và đăng ký phương án xử lý: Gửi văn bản nêu rõ hình thức xử lý cho Chi cục Hải quan.
- Thực hiện xử lý: Doanh nghiệp tiến hành theo phương án được duyệt. Nếu tiêu hủy, phải có biên bản xác nhận.
- Báo cáo kết quả: Gửi báo cáo tổng hợp tình hình xử lý phế liệu, phế phẩm kèm chứng từ chứng minh (hóa đơn, biên bản, phiếu xuất – nhập, tờ khai).
Cơ quan hải quan sẽ đối chiếu với dữ liệu trên hệ thống để đảm bảo tính chính xác và minh bạch.
3.3. Lưu ý khi xử lý phế liệu, phế phẩm trong doanh nghiệp
- Doanh nghiệp phải phân loại, lưu trữ riêng biệt phế liệu, phế phẩm để thuận tiện cho việc kiểm tra.
- Nếu chuyển nhượng, cần có hợp đồng mua bán hợp lệ và khai báo thuế rõ ràng.
- Việc tiêu hủy phải có sự chứng kiến của cơ quan chức năng, tránh rủi ro bị coi là “bán nội địa trái phép”.
- Tất cả hồ sơ xử lý phải lưu trữ ít nhất 5 năm để phục vụ công tác hậu kiểm.

4. Lê Nguyễn Transport & Logistics – Phòng xuất nhập khẩu thuê ngoài trọn gói, tối ưu chi phí và quy trình
Nếu doanh nghiệp bạn chưa có bộ phận xuất nhập khẩu riêng, hoặc muốn tối ưu nguồn lực, thuê ngoài là giải pháp hiệu quả. Lê Nguyễn Transport & Logistics với hơn 10 năm kinh nghiệm chính là đối tác đáng tin cậy để bạn giao phó toàn bộ thủ tục xuất nhập khẩu – từ A đến Z.
Chúng tôi cung cấp dịch vụ XNK thuê ngoài trọn gói, bao gồm:
- Làm việc trực tiếp với nhà cung cấp nước ngoài: theo dõi tiến độ sản xuất và yêu cầu chứng từ chính xác.
- Kiểm tra chứng từ và đàm phán điều kiện giao hàng: tối ưu Incoterms và phương thức thanh toán quốc tế như T/T, L/C.
- Xây dựng giải pháp vận chuyển: lựa chọn tuyến đường, phương tiện và hãng vận tải hợp lý, giao nhanh và tiết kiệm.
- Thực hiện thủ tục hải quan: kê khai chính xác, xử lý hồ sơ nhanh, đảm bảo thông quan trơn tru, không phát sinh chi phí ẩn.
- Giao hàng tận kho: doanh nghiệp chỉ cần kiểm đếm và đưa vào sử dụng, không phải xử lý thêm giấy tờ.
Với kinh nghiệm dày dặn, Lê Nguyễn cam kết xử lý linh hoạt mọi tình huống phát sinh trong quá trình nhập khẩu. Chi phí dịch vụ luôn rõ ràng, minh bạch, không phụ phí bất ngờ.
Chúng tôi bảo hành quy trình, đồng thời hỗ trợ nếu có rủi ro trong vận chuyển hoặc thông quan. Lê Nguyễn không chỉ là một đơn vị giao nhận, mà còn là đối tác phòng XNK chiến lược đồng hành cùng doanh nghiệp trên mọi chặng đường phát triển.
Việc xử lý phế liệu, phế phẩm, nguyên liệu dư thừa đúng quy định giúp doanh nghiệp thể hiện tính chuyên nghiệp trong quản trị sản xuất và tuân thủ hải quan.
Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật quy định xử lý phế phẩm mới nhất, phối hợp chặt chẽ với đơn vị logistics, đại lý hải quan uy tín để thực hiện đúng quy trình, tránh vi phạm hành chính hoặc thất thoát chi phí.
> Xem thêm:
10 Loại Giấy Phép, Chứng Từ Cần Có Khi Nhập Hàng Mỹ Phẩm Về Kinh Doanh
Nhập hàng tiểu ngạch bị tịch thu: Cách xử lý đúng luật và tránh mất trắng 2025
Quy Trình Xử Lý C/O Sai Mã HS 2025: 4 Bước Khắc Phục Chênh HS
Liên hệ ngay để được tư vấn
📍 Địa chỉ: 131/6, Đường số 8, Linh Xuân, Thủ Đức, Tp HCM
🌐 Website: lenguyentst.com.vn
📞 Hotline/Zalo: 0961296889
📧 Email: marketing@lenguyentst.com.vn
Dịch vụ Khai báo Hải Quan tại Lê Nguyễn Transport & Logistics
Lê Nguyễn Transport & Logistics cam kết mang đến dịch vụ khai báo hải quan chuyên nghiệp cho tất cả các loại hình vận tải, bao gồm đường hàng không, đường biển và đường bộ. Chúng tôi giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, rút ngắn thời gian thông quan và đảm bảo hàng hóa được xử lý nhanh chóng, an toàn.
Với đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, am hiểu sâu sắc về quy định hải quan và xuất nhập khẩu, chúng tôi không chỉ hỗ trợ khai báo chính xác mà còn tư vấn tận tình, giúp khách hàng hạn chế rủi ro, tránh phát sinh chi phí không mong muốn. Chúng tôi luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong từng bước của quy trình xuất nhập khẩu, đảm bảo hàng hóa được thông quan thuận lợi nhất và mang lại giá trị tối ưu cho khách hàng.

